Deze week verschijnt de eerste editie van HuisartsenService magazine van 2026. Ook deze editie weer verzorgde buro33 een groot deel van de inhoud en de vormgeving. Onder meer in deze editie een interview met Jojanneke Kant, ook wel bekend als ‘De Vragendokter’.
Jojanneke Kant, huisarts, auteur, spreker en oprichter van De Vragendokter
‘We moeten met elkaar de menselijke maat blijven vinden, dat brengt ons dichter bij elkaar’
Jojanneke Kant is huisarts en kaderarts spoedzorg. Ze schrijft onderwijsmateriaal – onder meer scholingen en trainingen voor doktersassistenten, triagisten en huisartsen –maakt POD-casts over uiteenlopende medische onderwerpen en schreef en passant nog een boek over haar ervaringen in het huisartsenvak. Daarnaast is ze oprichter van De Vragendokter. Haar missie: betrouwbare medische informatie delen met zorgpersoneel én burgers.
“Er ligt veel druk op de huisartsenpraktijk en een deel van die druk komt omdat huisartsen te vaak bevraagd worden terwijl dat niet nodig is. Nog altijd weten veel mensen eigenlijk te weinig over het menselijk lichaam. Toen ik me dit realiseerde ben ik zo’n drie jaar geleden op Instagram gestart met het account De Vragendokter. Het doel was om heel basaal en laagdrempelig medische informatie en kennis te delen en zo de druk op de huisartsenpraktijk te kunnen verlagen. Ik ben gestart met wat je moet doen als je kind koorts heeft, omdat dit een onderwerp is dat we veel terugzien in de huisartsenpraktijk. En dat sloeg direct aan, ik ontving veel feedback en er volgde ook steeds meer interactie. Maar in een Instagram-post kon ik voor mijn gevoel dan weer niet genoeg kwijt. Dit resulteerde aanvullend in een gelijknamige website, waarop onder andere een kennisbank en een scala aan scholingen te vinden zijn. Ook maak ik samen met Anouk Oosthout een serie Vragendokter-podcasts. Die bestaat uit een selectie aan uiteenlopende onderwerpen zoals ‘fake news’ en ‘desinformatie’, over ‘de overgang’, ‘vitaminefabels’ en ‘antibiotica’. In een podcast is er meer tijd en ruimte voor goede uitleg. Je kunt mensen zodoende echt meenemen, bijvoorbeeld door hen vragen te laten insturen. Onlangs namen we onze dertigste aflevering op.”
Onbekende ziektebeelden
“Mijn doel is altijd om betrouwbare medische informatie te delen. Zo hebben we bijvoorbeeld een podcast gemaakt over vaginale- en vulva-klachten. En dan blijkt ook dat heel veel ziektebeelden onbekend zijn. Zo hebben veel vrouwen last van vaginale jeuk, maar gaan ze uit schaamte niet naar de huisarts. Deze klachten kunnen echter behoren tot de (huid)aandoening Lichen Sclerosus. Een niet besmettelijke aandoening die op zich onschuldig is, mits tijdig gediagnosticeerd. Maar als vrouwen ermee doorlopen, kan het zelfs resulteren in huidkanker. Na die podcast heb ik heel veel reacties gehad. Vrouwen die aangaven dat ze meteen naar de huisarts waren gegaan. Dat vind ik dus ook belangrijk; dat ik kan zorgen dat mensen die wél een huisarts zouden moeten zien, dat ook doen. En tegelijkertijd dus aan de andere kant voorkomen dat mensen druk leggen waar dat niet nodig is.”
Meten is weten
“De eerdergenoemde ‘kinderen met koorts-groep’ legt veel druk op de huisarts(enpost). Over dit onderwerp wordt samen met andere ‘kind gerelateerde onderwerpen’ het meest contact gezocht met de huisarts. Voor deze groep ouders heb ik een onlinecursus gemaakt: ‘Het zieke kind’. Ook weer hele basale maar duidelijke informatie om zo ouders te ondersteunen. Ik heb deze cursus gemaakt in samenwerking met ouders, collega-huisartsen en een kinderarts. De cursus werd goed ontvangen, maar ik dacht ‘ik kan denken dat deze cursus succesvol is, maar ik zit wel in mijn eigen bubbel’. Ik heb daarom contact gezocht met diverse zorgverzekeraars, om te kijken of ik via hen ouders die net een kindje hadden gekregen kon bereiken met deze cursus. Samen met VGZ en het LUMC Public Health geven we nu een paar duizend onlinecursussen van ‘Het zieke kind’ weg. Maar nog leuker, we gaan meten wat dit doet. Door middel van uitvragen en data verzamelen, willen we kijken of het volgen ervan resulteert in andere gedragingen en of er een verschil in kennisniveau is voor en na de cursus. Oftewel, is de cursus zinvol en vermindert het de zorgvraag? Dat hoop ik wel natuurlijk!”
Alles behoeft nuance
“Ik ben op LinkedIn altijd nogal uitgesproken over diverse onderwerpen. Als iets me hoog zit, dan schrijf ik dat daar graag van me af. Dit resulteerde erin dat ik door een aantal uitgevers meermaals werd benaderd om een boek te schrijven. Ik zei eigenlijk steeds ‘nee’. Maar toen kwam er wat ruimte in mijn werkschema. ‘Waarom niet?’, dacht ik. In het boek behandel ik allerlei onderwerpen en deel ik ervaringen. ‘Belevenissen uit de praktijk van een huisarts’ is een openhartig inkijkje in mijn leven als huisarts. Het wordt écht gelezen, dus dat is fijn! Ook het onderwerp ‘wat als je een diagnose mist’ komt aan bod. Daar rust toch wel een taboe op, want zeker op social media zie je dan veel terug ‘die en die dokter heeft een fout gemaakt’. Zonder enige context. Maar achter elke dokter die een fout maakt, zit een mens. En fouten worden niet expres gemaakt. Ook daar maak ik me hard voor, want het is allemaal niet zo zwart/wit. We moeten met elkaar de menselijke maat blijven vinden en elkaar blijven begrijpen. Dat brengt ons dichter bij elkaar. En dat geldt ook voor de arts natuurlijk. Als iets anders had gekund, of beter had gemoeten, zeg dit dan ook en deel dit met de betreffende patiënt. Ik probeer dit ook te doen. En als we het dan toch over ‘zonder context’ hebben. Ik vroeg op Instagram welke vooroordelen er leven over de huisarts. Daar kwamen soms hilarische antwoorden op terug. Bijvoorbeeld dat we ‘alleen maar paracetamol voorschrijven’. Of dat we ‘niks doen en alleen maar afwachten’. En dat we alles ‘opzoeken op Google’. Ik moest er wel om lachen, maar er zit een kern van waarheid in. De meeste dingen gaan namelijk vanzelf over. De patiënt ziet ons daadwerkelijk regelmatig naar het computerscherm turen en denkt dat we snel zitten te Googlen. Maar we duiken dan natuurlijk in de Richtlijn. Ook hier geldt dat ik probeer te delen wat een huisarts allemaal doet en waarom. Want alles behoefte nuance. Ook dat is kennis delen.”
Tegenhanger van misinformatie
“Voor mij werken de socials goed om mijn boodschap over te brengen. Natuurlijk schuurt het wel eens. Er circuleert nogal veel desinformatie. In het begin sloeg ik daar heel erg op aan en ging ik er direct met een gestrekt been in. Maar ik besefte me al gauw dat die mensen zó anders denken, dat ik ze toch niet ga overtuigen. Het koste mij veel te veel negatieve energie en het leverde te weinig op. Ik richt me liever op de mensen die wel ontvankelijk zijn, willen luisteren en leren en bijvoorbeeld vragen insturen. Al kan ik me soms niet inhouden, dan moet ik wel reageren. Bijvoorbeeld als er vitamines aan de man worden gebracht door BN’ers. Deze mensen zien er knap uit, mensen willen dat ook. Maar die vitamines werken helemaal niet en zijn flink aan de prijs. Daar kan ik me dan wel weer druk over maken en dan zeg ik daar toch wat van. Een onderwerp als vaccineren ligt ook altijd nog gevoelig. Omdat er angst wordt gezaaid, geloven veel mensen de desinformatie rondom dit onderwerp. Bijvoorbeeld dat je autisme krijgt van vaccinatie. Of dat de anticonceptiepil ‘gevaarlijk gif’ is. Ik probeer ook daar de nuances te zoeken en als tegenhanger van alle desinformatie die circuleert mijn vakwetenschappelijke onderbouwde kennis te delen.”
‘Levende Richtlijn’
“Voor de elfde podcast van De Vragendokter hadden we als onderwerp ‘Sophie leeft met ME’. Door die podcast leerde ik Sophie en haar ziektebeeld beter kennen. Er zijn in Nederland zo’n 800.000 mensen met PAIS, ofwel post-acuut infectueus syndroom; ziektes die ontstaan na een infectie met een virus, bacterie of schimmel, zoals bijvoorbeeld de chronische ziekte van Lyme en post-COVID. Deze mensen kunnen niet meedoen in de maatschappij en tegelijkertijd zijn hun klachten vaak onbegrepen. Sinds die podcast heb ik veel meer patiënten gekregen met dit ziektebeeld. Laat ik vooropstellen; ik kan hen niet beter maken. Maar ik kan wél naar ze luisteren. En met hen kijken wat er eventueel wél kan. Bijvoorbeeld door te kijken naar wat er nu bekend is, of door kennis te delen uit een kleiner onderzoek. Wat dat betreft vind ik dat we als huisarts nog te vaak te afwachtend zijn. De wetenschappelijke onderzoeken zijn er nog niet, of nog niet helemaal afgerond, dus men wacht af tot dat wel zo is. Maar dat kan jaren duren. Terwijl het leven voor deze mensen stilstaat. We zouden eigenlijk moeten werken met een ‘Levende Richtlijn’. Kijken hoe we er nu voor staan en de informatie die wel voorhanden is te gebruiken, in plaats van niets te doen. De klachten van deze patiënten serieus nemen is al heel waardevol. Hoewel we misschien nog weinig over dit ziektebeeld weten, kunnen we wel dingen proberen, met hen meebewegen en hen zo ondersteunen. Natuurlijk moet onze werkwijze gedegen, onderbouwd en gestoeld zijn op de wetenschap. Maar soms zit dat hele rigide denken ons in de weg. Je ziet gelukkig wel steeds meer beweging, maar het gaat naar mijn idee nog te langzaam. We zouden sneller mogen schakelen als er nieuwe informatie voorhanden is en niet te afwachtend moeten zijn.”
Kijkje in een ander leven
“Het contact met mensen is wat mij altijd nog trekt in het huisartsenvak. Elk kwartier heb je weer een kijkje in een ander leven, elke patiënt heeft een eigen verhaal. Ik kan elke vraag stellen en ik krijg ook nog antwoord! Mensen vragen wel eens ‘Wat doe je dan om te ontspannen?’. ‘Werken!’ roep ik dan en dan geloven ze me niet. Maar het is echt zo. Juist de afwisseling in alle facetten van mijn werk vind ik fijn. Ik heb geen vastomlijnd plan voor de toekomst. Ik heb onlangs weer een herregistratie als huisarts gedaan voor vijf jaar, ik kijk wel wat er op mijn pad komt. De digitalisering gaat natuurlijk ook een grote rol spelen in ons vak. Er gaan dingen veranderen en de huisartsenzorg zal anders worden vormgegeven. Ondertussen kijk ik waar ik nog meer en beter medische informatie kan delen. Want dat blijft mijn passie!”